PRACA POGLĄDOWA
Trudności interpretacyjne dotyczące wariantów w genie ABCA4 u pacjenta z oczopląsem niemowlęcym i diagnozą achromatopsji typu 2
Uwaga: publikacja przeznaczona do numeru specjalnego poświęconego okulistyce dziecięcej
Więcej
Ukryj
1
Student Scientific Society, Poznan University of Medical Sciences, Poznan, Poland
2
Department of Medical Genetics, Poznan University of Medical Sciences, Poznan, Poland
3
Diagnostyka GENESIS, Poznan, Poland
A - Koncepcja i projekt badania; B - Gromadzenie i/lub zestawianie danych; C - Analiza i interpretacja danych; D - Napisanie artykułu; E - Krytyczne zrecenzowanie artykułu; F - Zatwierdzenie ostatecznej wersji artykułu
Data nadesłania: 07-04-2026
Data akceptacji: 21-04-2026
Data publikacji: 22-10-2026
Autor do korespondencji
Anna Futyma
Student Scientific Society, Poznan University of Medical Sciences, Polska
Ophthalmology 2026;29(3):10-12
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Wstęp: Oczopląs niemowlęcy to mimowolne ruchy gałek ocznych pojawiające się w pierwszych 6 miesiącach życia. Jego etiologia jest heterogenna, jednak w tej grupie wiekowej przyczyny okulistyczne znacząco przeważają nad neurologicznymi. Do najczęstszych należą albinizm oraz dziedziczne dystrofie siatkówki. Niemniej oba te terminy obejmują liczne jednostki chorobowe uwarunkowane mutacjami w różnych genach, o odmiennych typach dziedziczenia i zróżnicowanym rokowaniu wzrokowym, co wymaga szerokiej diagnostyki genetycznej. Opis przypadku: U 4-miesięcznego chłopca z oczopląsem niemowlęcym podejrzewano albinizm oczny lub wczesną dystrofię siatkówki. W sekwencjonowaniu całego eksomu (WES) wykryto cztery warianty w genach powiązanych z dystrofiami siatkówki. Dwie patogenne mutacje w genie CNGA3 pozwoliły potwierdzić rozpoznanie achromatopsji. Dodatkowo wykryto dwa warianty w genie ABCA4, mogące potencjalnie zagrażać rozwojem choroby Stargardta. W oparciu o istniejące korelacje genotypowo-fenotypowe oraz obraz kliniczny choroby podstawowej uznano, że wykryte warianty ABCA4 prawdopodobnie nie będą miały istotnego wpływu na funkcjonowanie wzrokowe pacjenta. Wnioski: Opisany przypadek podkreśla konieczność ostrożnej i krytycznej interpretacji mnogich wariantów wykrytych w wysokoprzepustowych badaniach genetycznych i przestrzega przed zbyt pochopnym stawianiem rozpoznań. Wykrycie biallelicznego wariantu w genie powiązanym z chorobą recesywną nie zawsze jest tożsame z kliniczną diagnozą. W przedstawionym przypadku rozpoznanie choroby Stargardta nie jest uzasadnione ze względu na łagodny charakter stwierdzonych wariantów. Ponadto potencjalny ich związek ze zwyrodnieniem plamki związanym z wiekiem lub późnymi zmianami dystroficznymi plamki wydaje się mieć ograniczone znaczenie kliniczne wobec fenotypu achromatopsji, co akcentuje konieczność zindywidualizowanego podejścia do każdego pacjenta.
REFERENCJE (15)
1.
Goldman E, Hendler K, Yahalom C: Nystagmus in infancy: causes, characteristics and main tools for diagnosis. Eye (Lond). 2025; 39(5): 958–962. doi:10.1038/s41433-024-03504-4.
2.
Gong X, Hertle RW: Infantile Nystagmus Syndrome—Associated Inherited Retinal Diseases: Perspectives from Gene Therapy Clinical Trials. Life (Basel). 2024; 14(11): 1356. doi:10.3390/life14111356.
3.
Wong WM, Mahroo OA: Monogenic Retinal Diseases Associated With Genes Encoding Phototransduction Proteins: A Review. Clin Exp Ophthalmol. 2025; 53(3): 260–280. doi:10.1111/ceo.14511.
4.
Liu S, Li S, Wang Y, et al.: Genetic Landscape and Clinical Characterization of FRMD7-Related Infantile Nystagmus Based on Large In-House Datasets and Literature Review. Invest Ophthalmol Vis Sci. 2026; 67(1): 30. doi:10.1167/iovs.67.1.30.
5.
Hirji N, Aboshiha J, Georgiou M, et al.: Achromatopsia: clinical features, molecular genetics, animal models and therapeutic options. Ophthalmic Genet. 2018; 39(2): 149–57. doi:10.1080/13816810.2017.1418389.
6.
Michalakis S, Gerhardt M, Rudolph G, et al.: Achromatopsia: Genetics and Gene Therapy. Mol Diagn Ther. 2022; 26(1): 51–59. doi:10.1007/s40291-021-00565-z.
7.
Solaki M, Baumann B, Reuter P, et al.: Comprehensive variant spectrum of the CNGA3 gene in patients affected by achromatopsia. Hum Mutat. 2022; 43(7): 832–858. doi:10.1002/humu.24371.
8.
Lee W, Zernant J, Su PY, et al.: A genotype-phenotype correlation matrix for ABCA4 disease based on long-term prognostic outcomes. JCI Insight. 2022; 7(2): e156154. doi:10.1172/jci.insight.156154.
9.
Li CHZ, Pas JAAH, Corradi Z, et al.: Study of Late-Onset Stargardt Type 1 Disease: Characteristics, Genetics, and Progression. Ophthalmology. 2024; 131(1): 87–97. doi:10.1016/j.ophtha.2023.08.011.
10.
Runhart EH, Sangermano R, Cornelis SS, et al.: The Common ABCA4 Variant p.Asn1868Ile Shows Nonpenetrance and Variable Expression of Stargardt Disease When Present in trans With Severe Variants. Invest Ophthalmol Vis Sci. 2018; 59(8): 3220–3231. doi:10.1167/iovs.18-23881.
11.
Westeneng-van Haaften SC, Boon CJF, Cremers FPM, et al.: Clinical and genetic characteristics of late-onset Stargardt’s disease. Ophthalmology. 2012; 119(6): 1199–1210. doi:10.1016/j.ophtha.2012.01.005.
12.
Allikmets R: Further evidence for an association of ABCR alleles with age-related macular degeneration. The International ABCR Screening Consortium. Am J Hum Genet. 2000; 67(2): 487–491. doi:10.1086/303018.
13.
Shroyer NF, Lewis RA, Yatsenko AN, et al.: Cosegregation and functional analysis of mutant ABCR (ABCA4) alleles in families that manifest both Stargardt disease and age-related macular degeneration. Hum Mol Genet. 2001; 10(23): 2671–2678. doi:10.1093/hmg/10.23.2671.
14.
Müller PL, Gliem M, Mangold E, et al.: Monoallelic ABCA4 Mutations Appear Insufficient to Cause Retinopathy: A Quantitative Autofluorescence Study. Invest Ophthalmol Vis Sci. 2015; 56(13): 8179–8186. doi:10.1167/iovs.15-17629.
15.
Kjellström U, Andréasson S. A: five-year follow-up of ABCA4 carriers showing deterioration of retinal function and increased structural changes. Mol Vis. 2022; 28: 300–316.